Halqalı qurdlar: yağış soxulcanının quruluşu

Yağış soxulcanı — halqalı qurdlar tipinə aiddir. Bədəni 100–180 eyni buğumdan (seqmentdən) ibarətdir. Hər buğumda xırda qıllar var — soxulcan onlarla torpağa dirənir. Bədəndə dəri-əzələ kisəsi (halqavi və uzununa əzələlər) var: əzələlər növbə ilə yığılaraq dalğavari hərəkət yaradır. Bədənin ön hissəsində qalınlaşma — qurşaq çoxalmada iştirak edir.

Soxulcanın qapalı qan-damar sistemi var: bel və qarın damarları, onları birləşdirən 5 cüt halqavi damar (“ürəklər”) qanı hərəkətə gətirir. Həzm sistemi: ağız → udlaq → qida borusu → çinədan → mədə → bağırsaq → anal dəlik. Sinir sistemi — udlaqətrafı halqa və qarın sinir zənciri. Hər buğumda bir cüt metanefridi (ifrazat orqanı) var. Tənəffüs — nəm dəri ilə. Soxulcan hermafroditdir.

buğumlar + qıllardəri-əzələ kisəsi ilə dalğavari hərəkətqapalı qan dövranı5 cüt “ürək”qarın sinir zəncirihər buğumda bir cüt düyünorqanlar sistemini seç ↓Buğumlar növbə ilə yığılır — dalğavari hərəkət

Soxulcan soldan sağa: solda baş ucu. Buğumlar növbə ilə yığılıb-uzanır — dalğavari hərəkət. “Xarici” rejimdə qurşaq və qıllar, digər rejimlərdə daxili orqanlar sistemi görünür.

Sistem

• Xüsusiyyətləri

Tapşırıq 1 / 3○○○

Qapalı sistemi göstər.

Sürgüləri və düymələri tənzimlə…

Simulyasiyada nə görürsən?

sürgünün dili ilə

• Bədən çoxsaylı eyni buğumlardan ibarətdir.
• Yığılma dalğası bədən boyunca keçir — soxulcan belə hərəkət edir.
• Bel və qarın damarlarını 5 cüt döyünən halqavi damar birləşdirir.
• Qarın sinir zəncirində hər buğumda bir düyün var.
• Həzm borusunda çinədan və əzələli mədə var.

Yastı, girdə və halqalı qurdlar

müqayisə

Əlamət	Yastı qurdlar	Girdə qurdlar	Halqalı qurdlar
Bədən boşluğu	yoxdur	ilkin	ikinci (seloma)
Qan dövranı	yoxdur	yoxdur	qapalı
Həzm sistemi	qapalı (anal dəlik yoxdur)	keçid	keçid, şöbələrə bölünmüş
Bədən	buğumsuz	buğumsuz	buğumlu

Ən çox edilən səhvlər

qırmızı qələm“Soxulcanın bir ürəyi var”

Ürək yoxdur — qanı 5 cüt halqavi damar hərəkətə gətirir.

Soxulcanın qan dövranını açıq saymaq

Halqalı qurdlarda qan dövranı qapalıdır — qan yalnız damarlarda axır.

“Soxulcan ağciyərlə nəfəs alır”

Soxulcan nəm dərisi ilə nəfəs alır; ona görə yağışdan sonra torpaq suyla dolanda səthə çıxır.

Həll olunmuş məsələlər

əvvəl özün həll et

Məsələ 1

Niyə yağışdan sonra soxulcanlar torpağın səthinə çıxır?

Həllini göstərTorpaq boşluqları su ilə dolur, havada oksigen azalırSoxulcan dəri ilə nəfəs alır — oksigen üçün səthə çıxır

Cavab: tənəffüs üçün oksigen çatmır.

Məsələ 2

Soxulcanlar torpaq üçün niyə faydalıdır?

Həllini göstərYolları ilə torpağı yumşaldır və havalandırırBitki qalıqlarını emal edib humus əmələ gətirir

Cavab: torpağı yumşaldır və münbitləşdirir.

div class="sect js-rl">

Real həyatda: soxulcanlar torpağı necə münbit edir?

torpaqəmələgəlməSoxulcan buğumlarını növbə ilə yığaraq torpaqda irəliləyir

Bir hektar münbit torpaqda milyonlarla soxulcan yaşaya bilər. Ç. Darvin soxulcanların torpaqəmələgəlmədəki roluna xüsusi kitab həsr etmişdi. Pestisidlər və torpağın sıxlaşması soxulcanların sayını azaldır.

Özünü yoxla: 5 sınaq testi

5 sual

1Yağış soxulcanı hansı tipə aiddir?

2Soxulcanın qan dövranı necədir?

3Soxulcan nə ilə nəfəs alır?

4Soxulcanın ifrazat orqanları hansılardır?

5Açıq tipli: soxulcanın neçə cüt halqavi “ürəyi” var? Cavabı rəqəmlə yaz.

Mənbə

DİM 2026 qəbul imtahanı proqramı: Biologiya (zoologiya) → Halqalı qurdlar: yağış soxulcanının quruluşu, hərəkəti, qan-damar, həzm, sinir və ifrazat sistemləri, əhəmiyyəti.

ection>