Bitki və heyvan hüceyrəsi: orqanoidlər və onların funksiyaları

Bütün eukariot hüceyrələrin ümumi quruluşu var: plazmatik membran, sitoplazma və nüvə. Sitoplazmada orqanoidlər yerləşir: endoplazmatik şəbəkə, ribosomlar, Holci kompleksi, mitoxondrilər, lizosomlar. Hər orqanoid müəyyən işi görür — hüceyrə kiçik “fabrik” kimidir.

Bitki hüceyrəsinin fərqləri: sellülozadan hüceyrə qılafı, fotosintez aparan xloroplastlar, hüceyrə şirəsi ilə dolu böyük mərkəzi vakuol; ehtiyat qida — nişasta. Heyvan hüceyrəsində qılaf və xloroplast yoxdur, amma hüceyrə mərkəzi (sentriollar) var; ehtiyat qida — glikogen.

hər ikisindəmembran, nüvə, ER, ribosom, Holci, mitoxondriyalnız bitkidəqılaf, xloroplastlar, böyük vakuolyalnız heyvandasentriollar (ali bitkilərdə yoxdur)hüceyrəni seç, orqanoidə və ya düyməyə bas ↓Heyvan hüceyrəsi: nüvə — irsi məlumat burada

Hüceyrələr dərslikdəki kimi çəkilib. Seçilmiş orqanoid parlaq qalır, digərləri solğunlaşır. Orqanoidin üstünə birbaşa basmaq da olar. Ölçülər nisbi deyil — orqanoidlər daha yaxşı görünsün deyə böyüdülüb.

HüceyrəOrqanoidi seç

• Funksiyası
• Harada var

Tapşırıq 1 / 3○○○

Fotosintezin getdiyi orqanoidi seç.

Sürgüləri və düymələri tənzimlə…

Simulyasiyada nə görürsən?

sürgünün dili ilə

• Nüvə hər iki hüceyrədə var: içində tünd nüvəcik və xromatin.
• Mitoxondrilərin daxili membranı qıvrımlıdır (kristlər) — səth böyüdükcə daha çox ATF sintez olunur.
• Bitki hüceyrəsini seç: qalın yaşıl qılaf, xloroplastlar və hüceyrənin çox hissəsini tutan vakuol.
• Bitki hüceyrəsində nüvə kənara sıxışdırılıb — mərkəzi böyük vakuol tutur.
• Sentriollar yalnız heyvan hüceyrəsində var — bitki hüceyrəsinin siyahısında yoxdur.

Bitki və heyvan hüceyrəsinin müqayisəsi

əsas fərqlər

Əlamət	Bitki hüceyrəsi	Heyvan hüceyrəsi
Hüceyrə qılafı	var (sellüloza)	yoxdur
Xloroplastlar	var	yoxdur
Vakuol	böyük mərkəzi	kiçik, müvəqqəti
Sentriollar	ali bitkilərdə yoxdur	var
Ehtiyat karbohidrat	nişasta	glikogen
Qidalanma	avtotrof	heterotrof

Ən çox edilən səhvlər

qırmızı qələm“Bitki hüceyrəsində mitoxondri yoxdur, çünki xloroplast var”

Bitki hüceyrəsində həm xloroplast (fotosintez), həm mitoxondri (tənəffüs, ATF) var.

Hüceyrə qılafını membranla qarışdırmaq

Membran bütün hüceyrələrdə var. Qılaf onun üstündə — bitkilərdə sellülozadan ibarət möhkəm təbəqədir.

“Ribosomlar membranla əhatə olunub”

Ribosomlar membransız orqanoidlərdir — rRNT və zülaldan ibarətdir.

Həll olunmuş məsələlər

əvvəl özün həll et

Məsələ 1

Bu orqanoidlərdən hansıları heyvan hüceyrəsində yoxdur: mitoxondri, xloroplast, ribosom, hüceyrə qılafı, nüvə?

Həllini göstərMitoxondri, ribosom, nüvə hər ikisində varXloroplast və sellüloza qılafı yalnız bitkidə

Cavab: xloroplast və hüceyrə qılafı.

Məsələ 2

Mədəaltı vəzinin hüceyrələri çox ferment (zülal) ifraz edir. Onlarda hansı orqanoidlər yaxşı inkişaf edib?

Həllini göstərZülal sintezi — dənəli ER və ribosomlarQablaşdırma və ifraz — Holci kompleksi

Cavab: dənəli ER, ribosomlar, Holci kompleksi.

Real həyatda: mikroskop altında soğan qabığı

məktəb laboratoriyasıSoğanın nazik qabığı əşya şüşəsinə qoyulur və yodla boyanır

Hüceyrəni ilk dəfə 1665-ci ildə R. Huk mantar kəsiyində görmüşdür. Bu gün məktəb mikroskopu bitki hüceyrəsini, elektron mikroskop isə mitoxondrinin kristlərini və ribosomları belə görməyə imkan verir.

Özünü yoxla: 5 sınaq testi

5 sual

1Hansı orqanoid “hüceyrənin enerji stansiyası” adlanır?

2Fotosintez hansı orqanoiddə gedir?

3Hansı struktur yalnız bitki hüceyrəsinə xasdır?

4Zülal sintezi harada gedir?

5Açıq tipli: mitoxondrinin neçə membranı var? Cavabı rəqəmlə yaz.

Mənbə

DİM 2026 qəbul imtahanı proqramı: Biologiya → Hüceyrə: eukariot hüceyrənin quruluşu, orqanoidlər və onların funksiyaları, bitki və heyvan hüceyrəsinin müqayisəsi.

/section>