Sinonimlər və antonimlər
Dərsin mətni
Mənaca yaxın sözlər sinonim, mənaca əks sözlər antonim adlanır. DİM izahında “Müasir Azərbaycan musiqisinin banisi, professional musiqiçi Ü. Hacıbəyli …” nümunəsi üçün göstərilir ki, ilk sözün həm sinonimi, həm də antonimi var — çağdaş, qədim; “Peşəkar” sözünün sinonimi isə cümlədə işlənmişdir — professional.
Mətn tapşırıqlarında eyni mənanı ifadə edən sözlər “qarşılıq” adlanır: rəsm — şəkil, mülahizə — fikir, tapmaq — aşkar etmək; məhsuldar sözünün qarşılığı münbit, bərəkətli, təhlükəli sözünün qarşılığı isə qorxuludur. Sözün mənasını dəqiq bilmək də vacibdir: bani təqlid edən demək deyil.
müasir — çağdaşsinonimmüasir — qədimantonimpeşəkar — professionalsinonimtapşırığı seç, cavabı tap ↓v class="demo js-demo" aria-live="polite">Müasir — çağdaş: sinonimYuxarıda DİM nümunəsi və sual verilib. Kartlardan birini seç: müasir sözünün sinonimi və antonimi, peşəkar sözünün sinonimi, bani sözünün mənası, mətndəki sözlərin qarşılığı. Düzgün cavabdan sonra ən aşağıda izah və ya doğru cavab açılır.
TapşırıqCavab- Sənin cavabın
- Nəticə
“Müasir” sözünün antonimini tap.
Sürgüləri və düymələri tənzimlə…Simulyasiyada nə görürsən?
sürgünün dili ilə- Müasir — qədim: antonim.
- Peşəkar — professional: sinonim cümlədə işlənib.
- Bani — “təqlid edən şəxs” seçimi səhvdir: bani təqlid edən demək deyil.
- Mülahizə — fikir: mətndə qarşılıq təşkil edən sözlər.
- Təhlükəli — qorxulu.
DİM izahlarındakı nümunələr
söz · cüt| Söz | Cüt | Əlaqə | DİM izahı |
|---|---|---|---|
| müasir | çağdaş | sinonim | 19.04.2026 |
| müasir | qədim | antonim | 19.04.2026 |
| peşəkar | professional | sinonim | 19.04.2026 |
| rəsm; mülahizə; tapmaq | şəkil; fikir; aşkar etmək | qarşılıq təşkil edən sözlər | 06.07.2025 |
| məhsuldar; sürətlə; qorunur | münbit, bərəkətli; tez, cəld; mühafizə edilir | qarşılıq (ifadə etdiyi məna) | 24.05.2026 |
| aşkar edən; təhlükəli; yoxlanılıb | müəyyən edən; qorxulu; sınaqdan keçirilib | kontekstə görə qarşılıq | 05.07.2026 |
Ən çox edilən səhvlər
qırmızı qələm“Müasir sözünün yalnız sinonimi var”İlk sözün (müasir) həm sinonimi, həm də antonimi var — çağdaş, qədim.
“Bani — təqlid edən şəxs deməkdir”Bu fikir yanlışdır, çünki bani təqlid edən demək deyil.
“Sinonim yalnız sözlər arasında olur”Frazeoloji birləşmələr də sinonim olur: başdan çıxarmaq — ağlını əlindən almaq (02.03.2025). Bax: “Frazeoloji birləşmələr” dərsi.
Həll olunmuş məsələlər
əvvəl özün həll etMəsələ 1
“Müasir Azərbaycan musiqisinin banisi, professional musiqiçi Ü. Hacıbəyli …” cümləsində ilk sözün sinonimini və antonimini yazın.
Həllini göstərilk söz — müasirsinonimi — çağdaşantonimi — qədimCavab: çağdaş, qədim.
Məsələ 2
Həmin cümlədə “peşəkar” sözünün sinonimi işlənibmi? İşlənibsə, hansıdır?
Həllini göstərcümlədə: professional musiqiçiprofessional — peşəkar sözünün sinonimiCavab: bəli, professional.
ss="sect js-rl">Real həyatda: təkrardan qaçmaq üçün sinonim
sinonim · antonimgözəl — qəşəng: mənaca yaxınBu nümunələr bizimdir, DİM tapşırığından deyil. Mətn yazanda eyni sözü təkrar etməmək üçün sinonimdən istifadə edirik (gözəl — qəşəng), fikri qarşılaşdırmaq üçün isə antonimdən (isti — soyuq).
Özünü yoxla: 5 sınaq testi
5 sual1“müasir” sözünün antonimi hansıdır?
2“… professional musiqiçi Ü. Hacıbəyli …” nümunəsində hansı sözün sinonimi işlənmişdir?
3Hansı fikir yanlışdır?
4Mətndəki “məhsuldar” sözünün qarşılığı hansıdır?
5Açıq tipli: “müasir” sözünün neçə qarşılığı göstərilib — sinonimi və antonimi birlikdə?
MənbəYalnız DİM izahları:
- 19.04.2026, buraxılış (eksternat) imtahanı (PDF) — Mövzulararası əlaqə (A variantı, 38; B-34, C-40, D-32)
- 06.07.2025, III ixtisas qrupu (PDF) — Mətn (A variantı, 29; B-29, C-29, D-29)
- 24.05.2026, III ixtisas qrupu (PDF) — Mətn (A variantı, 29; B-29, C-29, D-29)
- 05.07.2026, III ixtisas qrupu (PDF) — Mətn (A variantı, 29; B-29, C-29, D-29)
- 02.03.2025, buraxılış imtahanı (PDF) — Leksika (A variantı, 40; B-31, C-32, D-39)