Hüceyrənin bölünməsi: mitoz və meyoz

Mitoz — bədən hüceyrələrinin bölünməsidir: bir hüceyrədən iki eyni hüceyrə yaranır, hər birində ana hüceyrədəki qədər xromosom (2n) olur. Böyümə, yaranın sağalması, hüceyrələrin yenilənməsi mitoz hesabınadır.

Meyoz — cinsi hüceyrələrin (gametlərin) yaranmasıdır: iki ardıcıl bölünmədən sonra dörd hüceyrə alınır, hər birində xromosomların yarısı (n) olur. Meyozda homoloji xromosomlar hissələrini dəyişir (krossinqover) və təsadüfi ayrılır — ona görə bütün gametlər fərqlidir.

2n → 2 × 2nmitoz: iki eyni diploid hüceyrə2n → 4 × nmeyoz: dörd fərqli haploid hüceyrən, cn — xromosom dəsti, c — DNT (xromatid) miqdarıbölünmə növünü seç və fazalar arasında keç ↓div class="demo js-demo" aria-live="polite">Mitoz, interfaza: DNT ikiləşir, hər xromosom iki xromatidli olur

Qırmızı xromosomlar anadan, göylər atadan gəlib; uzun və qısa — iki cüt homoloji xromosom (2n = 4). İkiqat çubuq — iki bacı xromatid, qara nöqtə — sentromer. Meyozda rəng dəyişən uclar krossinqoverin nəticəsidir.

BölünməFaza1 / 5

• Xromosom dəsti
• Hüceyrələrin sayı

Tapşırıq 1 / 3○○○

Krossinqoverin baş verdiyi fazanı tap.

Sürgüləri və düymələri tənzimlə…

Simulyasiyada nə görürsən?

sürgünün dili ilə

• Mitozun metafazasında xromosomlar ekvatorda bir cərgədə düzülür, anafazada isə hər xromosomun iki xromatidi əks qütblərə gedir.
• Mitozun sonunda iki hüceyrənin hər birində 2 qırmızı və 2 göy xromosom var — ana hüceyrə ilə eyni dəst.
• Meyozun profaza I-də homoloji xromosomlar yan-yana gəlir və uclarını dəyişir (sarı xətt) — krossinqover.
• Meyozun anafaza I-də xromatidlər yox, bütöv homoloji xromosomlar ayrılır — xromosomların sayı yarıya enir.
• Meyozun sonunda 4 hüceyrə var, hər birində 2 xromosom (n), və heç biri digərinə tam oxşamır.

Mitoz və meyoz: müqayisə

fərqləri yadda saxla

Mitoz	Meyoz
Harada gedir	bədən (somatik) hüceyrələrində	cinsi hüceyrələr yaranarkən
Bölünmələrin sayı	1	2 (meyoz I və meyoz II)
Nəticə	2 hüceyrə, 2n2c	4 hüceyrə, n1c
Krossinqover	yoxdur	var (profaza I)
Anafazada ayrılan	bacı xromatidlər	I: homoloji xromosomlar; II: bacı xromatidlər
Yeni hüceyrələr	ana hüceyrə ilə genetik eynidir	genetik cəhətdən fərqlidir

Ən çox edilən səhvlər

qırmızı qələm“Meyozda DNT iki dəfə ikiləşir”

DNT yalnız bir dəfə — meyoz I-dən əvvəlki interfazada ikiləşir. İki bölünmə bir ikiləşmədən sonra gəldiyi üçün xromosomların sayı yarıya enir.

Anafaza I ilə anafaza II-ni qarışdırmaq

Anafaza I-də homoloji xromosomlar (hər biri iki xromatidli) ayrılır, anafaza II-də isə bacı xromatidlər — mitozdakı kimi.

“Mitozdan sonra xromosomlar yarıya enir”

Mitozdan sonra xromosom sayı dəyişmir: 46 xromosomlu insan hüceyrəsindən yenə 46 xromosomlu iki hüceyrə alınır.

Həll olunmuş məsələlər

əvvəl özün həll et

Məsələ 1

Hüceyrədə 2n = 8 xromosom var. Mitozdan və meyozdan sonra hər yeni hüceyrədə neçə xromosom olacaq?

Həllini göstərMitoz: 2n → 2n = 8Meyoz: 2n → n = 4

Cavab: mitozdan sonra 8, meyozdan sonra 4.

Məsələ 2

2n = 4 hüceyrə üçün meyozun fazalarında n və c-ni yazın.

Həllini göstərİnterfazadan sonra və meyoz I boyu: 2n4cTelofaza I: n2c (hər hüceyrədə); meyoz II-dən sonra: n1c

Cavab: 2n4c → n2c → n1c.

class="sect js-rl">

Real həyatda: yara necə sağalır?

mitoz bədənimizdəDəri kəsildi: hüceyrə qatında boşluq yarandı

Böyümə, yaraların sağalması, dəri və qan hüceyrələrinin yenilənməsi mitoz hesabınadır: yeni hüceyrələr köhnələrin genetik surətidir. Meyoz isə yalnız cinsi hüceyrələr yaranarkən gedir və krossinqover ilə xromosomların təsadüfi ayrılması sayəsində hər gameti fərqli edir — ona görə eyni valideynlərin uşaqları (eyni yumurta əkizlərindən başqa) bir-birinə tam oxşamır.

Özünü yoxla: 5 sınaq testi

5 sual

1Mitoz nəticəsində neçə hüceyrə alınır?

2Meyozun nəticəsi nədir?

3Krossinqover hansı fazada baş verir?

4Homoloji xromosomlar hansı fazada ayrılır?

5Açıq tipli: insanın bədən hüceyrəsində 46 xromosom var. Spermatozoidda neçə xromosom olur? Cavabı rəqəmlə yaz.

Mənbə

DİM 2026 qəbul imtahanı proqramı: Biologiya → Hüceyrə: hüceyrə dövrü, mitoz, meyoz, krossinqover, onların bioloji əhəmiyyəti.