Elektrik cərəyanının işi və gücü: məişət cihazları

Elektrik cərəyanının gücü — vahid zamanda görülən işdir: P = U · I, vahidi vatt (Vt). Cihazın üzərində yazılan güc onun 1 saniyədə nə qədər enerji sərf etdiyini göstərir. Cərəyanın işi (sərf olunan enerji): A = P · t = U · I · t. Məişətdə enerji kilovatt-saatla ölçülür: 1 kVt·saat = 3,6 · 10⁶ C.

Naqildən cərəyan keçəndə o qızır — Coul–Lens qanunu: Q = I² · R · t. Ona görə bir rozetkaya çox güclü cihaz qoşanda cərəyan artır, naqillər həddən artıq qızır və avtomat açar (qoruyucu) dövrəni açır. Qənaət üçün: LED lampalar eyni işığı közərmə lampalarından ≈ 10 dəfə az enerji ilə verir.

P = U·Igüc, VtA = P·tiş (enerji), kVt·saatQ = I²RtCoul–Lens qanunucihazları qoş, gündə işləmə vaxtını dəyiş ↓Lampa, soyuducu, televizor: 280 Vt

Solda evdəki cihazlar: qoşulanlar işıqlanır, xətləri sarıdır; altında gücü yazılıb. Sağda sayğac: aylıq kVt·saat, fırlanan disk və ümumi cərəyan. Aşağıda 16 A-lıq avtomat açar. Tarif nümunədir — real qiymət fərqli ola bilər.

Qoşulmuş cihazlarGündə işləmə vaxtı41 kVt·saat-ın qiyməti (nümunə)10

• Cərəyan şiddəti (U = 220 V)
• Bir ayda sərf olunan enerji
• Aylıq xərc
• 16 A-lıq avtomat açar

Tapşırıq 1 / 3○○○

Elə cihazlar qoş ki, avtomat dövrəni açsın.

Sürgüləri və düymələri tənzimlə…

Simulyasiyada nə görürsən?

sürgünün dili ilə

• Qoşulan cihazların gücləri toplanır: P = P₁ + P₂ + …
• Çaydan və ütü birlikdə 4000 Vt — cərəyan 18 A-dan çox olur və avtomat açar dövrəni açır.
• Közərmə lampasını LED ilə əvəz et: eyni işıq üçün güc 100 Vt-dan 10 Vt-a düşür.
• Gündə işləmə vaxtını 2 dəfə artır: aylıq enerji və xərc də 2 dəfə artır.
• Sayğacın diski güc böyük olduqca sürətlə fırlanır.

Məişət cihazlarının gücü

təxmini qiymətlər

Cihaz	Güc, Vt	1 saatda, kVt·saat
LED lampa	10	0,01
Közərmə lampası	100	0,1
Televizor	≈ 120	≈ 0,12
Kompüter	≈ 300	≈ 0,3
Kondisioner	≈ 1500	≈ 1,5
Ütü, elektrik çaydanı	≈ 2000	≈ 2

Ən çox edilən səhvlər

qırmızı qələmVatt ilə kilovatt-saatı qarışdırmaq

Vt — güc (sürət), kVt·saat — enerji (miqdar). 2000 Vt-lıq çaydan 30 dəqiqədə 1 kVt·saat sərf edir.

Vahidləri çevirməmək

A = P·t-də P kilovattla, t saatla olarsa, cavab kVt·saatla alınır: 100 Vt · 5 saat = 0,1 kVt · 5 saat = 0,5 kVt·saat.

“Qoruyucu cihazı qoruyur”

Avtomat açar (qoruyucu) naqilləri həddən artıq qızmaqdan və yanğından qoruyur.

Həll olunmuş məsələlər

əvvəl özün həll et

Məsələ 1

100 Vt-lıq lampa gündə 5 saat yanır. 30 gündə nə qədər enerji sərf edir?

Həllini göstərA = P·t = 0,1 kVt · 5 saat · 30A = 15 kVt·saat

Cavab: 15 kVt·saat.

Məsələ 2

220 V gərginlikli şəbəkəyə 2000 Vt-lıq çaydan qoşulub. Cərəyan şiddətini tapın.

Həllini göstərI = P / UI = 2000 / 220 ≈ 9,1 A

Cavab: ≈ 9,1 A.

Real həyatda: LED lampa nə qədər qənaət edir?

enerji qənaətiİki lampa eyni işıq verir

Közərmə lampasında enerjinin yalnız kiçik hissəsi işığa, qalanı istiliyə çevrilir (Coul–Lens qanunu). LED lampalar həm az enerji sərf edir, həm də daha uzun xidmət edir.

Özünü yoxla: 5 sınaq testi

5 sual

1Elektrik cərəyanının gücü hansı düsturla hesablanır?

21 kVt·saat neçə coula bərabərdir?

3Coul–Lens qanununun düsturu hansıdır?

42000 Vt-lıq cihaz 30 dəqiqədə nə qədər enerji sərf edir?

5Açıq tipli: 100 Vt-lıq lampa gündə 5 saat, 30 gün yanır. Neçə kVt·saat sərf edir? Cavabı rəqəmlə yaz.

Mənbə

DİM 2026 qəbul imtahanı proqramı: Fizika → Sabit elektrik cərəyanı: cərəyanın işi və gücü, Coul–Lens qanunu, elektrik enerjisinin istifadəsi.

ction>