Əlavələr: əlavə hansı üzvü izah edir

Əlavə cümlədəki bir üzvü izah edir, onu dəqiqləşdirir. DİM izahında beş nümunə verilir: Xala, iki gündən sonra şənlikdir – Südabənin ad günüdür (xəbərin əlavəsi); Rəfiqə – vəndamlı İbrahimxəlilin anası çox müdrik qadındır (mübtədanın əlavəsi); Hər səhər Əlinin bacısı qaymağı qonşuya – Zümrüd xalaya çatdırardı və Qızlardan birini – Günayı çox bəyənmişdim (tamamlığın əlavəsi); Qarabağa – bu qədim və gözəl diyara heyranam (zərfliyin əlavəsi).

Bu nümunələrin hamısında əlavə izah etdiyi üzvdən tire ilə ayrılıb. Bu nümunələrdə tamamlığın və zərfliyin əlavəsi izah etdiyi sözlə eyni haldadır: qonşuya – Zümrüd xalaya, Qarabağa – diyara (yönlük), birini – Günayı (təsirlik). Əlavəni çıxaranda cümlə tam qalır: Rəfiqə çox müdrik qadındır.

Rəfiqə – …mübtədanın əlavəsibirini – Günayıtamamlığın əlavəsiQarabağa – …zərfliyin əlavəsinümunəni seç, əlavəni çıxar ↓ class="demo js-demo" aria-live="polite">Əlavə cümlə üzvünü izah edir: şənlikdir – Südabənin ad günüdür (xəbərin əlavəsi)

Yuxarıda cümlə üzvləri sırasında izah olunan üzv seçilib. Ortada cümlədə izah olunan üzv göy, əlavə qəhvəyi xətlə, tire qırmızı dairə ilə göstərilir; ox əlavədən izah etdiyi sözə gedir. “Əlavəsiz” rejimində əlavə çıxarılır.

Kimin əlavəsiGörünüş

• İzah olunan üzv
• Əlavə
• İşarə

Tapşırıq 1 / 3○○○

Mübtədanın əlavəsi işlənmiş cümləni seç.

Sürgüləri və düymələri tənzimlə…

Simulyasiyada nə görürsən?

sürgünün dili ilə

• Qonşuya – Zümrüd xalaya: tamamlığın əlavəsi, hər ikisi yönlük haldadır.
• Rəfiqə çox müdrik qadındır — əlavəsiz cümlə də tamdır.
• Birini – Günayı: tamamlığın əlavəsi.
• Qarabağa – bu qədim və gözəl diyara: zərfliyin əlavəsi.
• Xala, iki gündən sonra şənlikdir — əlavə çıxarılıb.

DİM izahındakı əlavələr

izah olunan üzv · əlavə

Cümlə	İzah olunan üzv	Əlavə
Xala, iki gündən sonra şənlikdir – Südabənin ad günüdür.	xəbər (şənlikdir)	Südabənin ad günüdür
Hər səhər Əlinin bacısı qaymağı qonşuya – Zümrüd xalaya çatdırardı.	tamamlıq (qonşuya)	Zümrüd xalaya
Rəfiqə – vəndamlı İbrahimxəlilin anası çox müdrik qadındır.	mübtəda (Rəfiqə)	vəndamlı İbrahimxəlilin anası
Qızlardan birini – Günayı çox bəyənmişdim.	tamamlıq (birini)	Günayı
Qarabağa – bu qədim və gözəl diyara heyranam.	zərflik (Qarabağa)	bu qədim və gözəl diyara

Ən çox edilən səhvlər

qırmızı qələm“Əlavə yalnız mübtədaya aid olur”

Xəbərin, tamamlığın və zərfliyin də əlavəsi olur — nümunələr cədvəldədir.

“Günayı ayrıca tamamlıqdır”

“Qızlardan birini – Günayı çox bəyənmişdim” cümləsində tamamlığın əlavəsi işlənib.

“Şənlikdir – Südabənin ad günüdür: burada iki ayrı xəbər var”

Bu cümlədə xəbərin əlavəsi işlənib.

Həll olunmuş məsələlər

əvvəl özün həll et

Məsələ 1

Əlavələrin hansı üzvü izah etdiyini müəyyən edin: “… qaymağı qonşuya – Zümrüd xalaya çatdırardı”; “Qarabağa – bu qədim və gözəl diyara heyranam”.

Həllini göstərZümrüd xalaya — tamamlığın (qonşuya) əlavəsibu qədim və gözəl diyara — zərfliyin (Qarabağa) əlavəsi

Cavab: tamamlığın; zərfliyin.

Məsələ 2

“Rəfiqə – vəndamlı İbrahimxəlilin anası çox müdrik qadındır” cümləsindən əlavəni çıxarın.

Həllini göstərəlavə: vəndamlı İbrahimxəlilin anası — mübtədanın əlavəsiqalan cümlə: Rəfiqə çox müdrik qadındır

Cavab: Rəfiqə çox müdrik qadındır.

sect js-rl">

Real həyatda: əlavə kimdən, nədən söhbət getdiyini deyir

– qədim şəhərə · – Nigar xanımGəncəyə – qədim şəhərə: zərfliyin əlavəsi

Gündəlik, xəbər, məktub yazanda adı çəkilən yeri və ya adamı qısa izah etmək üçün əlavədən istifadə edirik. Əlavəni çıxaranda cümlə tam qalır, amma oxucu daha az məlumat alır.

Özünü yoxla: 5 sınaq testi

5 sual

1Hansı cümlədə zərfliyin əlavəsi işlənib?

2“Rəfiqə – vəndamlı İbrahimxəlilin anası çox müdrik qadındır” cümləsində əlavə hansı üzvü izah edir?

3“Qızlardan birini – Günayı çox bəyənmişdim” cümləsində əlavə hansı sözdür?

4Nümunələrdə əlavə izah etdiyi üzvdən hansı işarə ilə ayrılıb?

5Açıq tipli: “Qarabağa – bu qədim və gözəl diyara heyranam” cümləsində əlavə neçə sözdən ibarətdir?

Mənbə

Yalnız DİM izahı:

1. 24.05.2026, III ixtisas qrupu (PDF) — Əlavələr (A variantı, 14; B-20, C-16, D-3)