Mübtəda vəzifəsində olan o, bu əvəzliklərindən sonra vergül

DİM izahında mübtəda vəzifəsində olan o, bu əvəzliklərindən sonra vergülün yeri onlardan sonra gələn sözə görə müəyyən edilir. Sonra isim və ya sifət gəlirsə, vergül qoyulmalıdır: Bu, anamdan qalan yeganə nişanədir; Bu, göyərçinlərin xatirələrimizi oyadan səsidir; Demə, bu, dostumdur, o, düşmənimdir; O, ağıllı adamlarla dostluq edir.

Sonra əvəzlik və ya köməkçi nitq hissəsi (ədat) gəlirsə, vergül qoyulmamalıdır: Bu hər kəsin marağını ifadə edir; O heç yaşıl meşəni belə təsəvvür etmirdi.

Bu, anamdan…sonra isim: vergülO, ağıllı…sonra sifət: vergülO heç…sonra ədat: vergül yoxcümləni seç, vergülü qoy və ya götür ↓iv class="demo js-demo" aria-live="polite">Bu, anamdan … — bu mübtədasından sonra isim gəlir: vergül qoyulur

Yuxarıda qərar sxemi var: o, bu mübtədasından sonra gələn söz isim və ya sifətdirsə, sol qol (vergül qoyulur), əvəzlik və ya ədatdırsa, sağ qol (vergül qoyulmur) işıqlanır. Altında seçiminin düzgün olub-olmadığı yazılır. Ortada cümlədə mübtəda göy, sonrakı söz bənövşəyi rənglə seçilib.

DİM cümləsiVergül

• Sonrakı söz
• Vergül
• Sənin seçimin

Tapşırıq 1 / 3○○○

“Bu hər kəsin marağını ifadə edir” cümləsini düzgün yaz.

Sürgüləri və düymələri tənzimlə…

Simulyasiyada nə görürsən?

sürgünün dili ilə

• Demə, bu, dostumdur, o, düşmənimdir — hər iki mübtədadan sonra isim, iki vergül.
• Bu göyərçinlərin … — vergül yoxdur: səhvdir.
• Bu hər kəsin marağını ifadə edir — vergülsüz: düzgündür.
• O, heç … — vergül qoyulub: səhvdir, sonra ədat gəlir.
• O, ağıllı adamlarla dostluq edir — düzgündür.

DİM izahındakı altı cümlə

sonrakı söz · vergül

Cümlə	Sonrakı söz	Vergül
Bu, anamdan qalan yeganə nişanədir.	isim	qoyulur
Bu hər kəsin marağını ifadə edir.	əvəzlik	qoyulmur
Demə, bu, dostumdur, o, düşmənimdir.	isim	qoyulur
Bu, göyərçinlərin xatirələrimizi oyadan səsidir.	isim	qoyulur
O, ağıllı adamlarla dostluq edir.	sifət	qoyulur
O heç yaşıl meşəni belə təsəvvür etmirdi.	ədat	qoyulmur

Ən çox edilən səhvlər

qırmızı qələm“O, bu-dan sonra həmişə vergül qoyulur”

Sonra əvəzlik və ya ədat gəldikdə vergül qoyulmamalıdır: Bu hər kəsin marağını ifadə edir.

“O heç … cümləsində vergül lazımdır”

O mübtədasından sonra ədat işləndiyi üçün vergül qoyulmamalıdır.

“Sifətdən əvvəl vergül qoyulmur”

O, ağıllı adamlarla dostluq edir — o-dan sonra sifət işləndiyi üçün vergül qoyulmalıdır.

Həll olunmuş məsələlər

əvvəl özün həll et

Məsələ 1

Vergül lazım olan cümlələri müəyyən edin: “Bu anamdan qalan yeganə nişanədir”; “Bu hər kəsin marağını ifadə edir”.

Həllini göstərBu, anamdan … — sonra isim: vergül qoyulurBu hər kəsin … — sonra əvəzlik: vergül qoyulmur

Cavab: yalnız birinci cümlədə vergül.

Məsələ 2

“O heç yaşıl meşəni belə təsəvvür etmirdi” cümləsində o-dan sonra niyə vergül yoxdur?

Həllini göstəro — mübtədadırondan sonra heç ədatı (köməkçi nitq hissəsi) gəlir

Cavab: sonra ədat gəldiyi üçün vergül qoyulmur.

class="sect js-rl">

Real həyatda: vergül mənanı qoruyur

o, müəllimdir · bu mənimO, müəllimdir — sonra isim: vergül

“O müəllim” və “O, müəllim(dir)” mənaca fərqlidir: birində o işarə əvəzliyi kimi ismə aid olur, digərində mübtədadır. Diktantda və imtahanda vergül qaydası bu fərqi göstərir.

Özünü yoxla: 5 sınaq testi

5 sual

1Hansı cümlədə “bu”dan sonra vergül qoyulmamalıdır?

2Mübtəda vəzifəsində olan o, bu-dan sonra hansı söz gələndə vergül qoyulmur?

3“O heç yaşıl meşəni belə təsəvvür etmirdi” cümləsində o-dan sonra niyə vergül qoyulmur?

4Hansı cümlədə vergül düzgün qoyulub?

5Açıq tipli: DİM tapşırığındakı altı cümlədən neçəsində o, bu-dan sonra vergül qoyulmalıdır?

Mənbə

Yalnız DİM izahı:

1. 02.03.2025, buraxılış imtahanı (PDF) — Əvəzlik (A variantı, 38; B-40, C-36, D-33)